Nieuwsbrief 3 maart 2015

Wat zijn nematoden en wat doen ze
Nematoden zijn bodemorganismen. Voor de bestrijding van de eikenprocessierupsen worden specifieke insectparasitaire nematoden ingezet, onder de naam Tp-nema.

De nematode dringt insecten binnen die een ‘soft body’ hebben. Nematoden leven in symbiose met een bacteriegroep.
De bacteriegroep zorgt voor het doden van het geparasiteerde insect. Als de nematoden eenmaal in de rupsen zitten krijgen de rupsen door de bacteriegroei een darminfectie, waardoor ze stoppen met eten. Na het oplopen van de infectie zullen de rupsen binnen 5 tot 10 dagen sterven. Echter als er veel nematoden in één keer een rups binnendringen dan sterft deze al binnen enkele uren.

Nematoden kennen geen milieubelasting voor oppervlaktewater en bodemmilieu
Eikenprocessierupsen worden sinds jaren bestreden vanwege de gevolgen voor de volksgezondheid. Een beproefde methode om eikenprocessierupsen te bestrijden is het preventief spuiten. Echter de middelen die hierbij worden ingezet kennen een milieubelasting voor oppervlaktewater en bodemmilieu. Dit varieert van een zware belasting bij de inzet van chemische bestrijdingsmiddelen tot een lichte belasting bij de inzet van biologische middelen. Bij locaties waar drift (verwaaiing) van spuitmiddelen naar oppervlaktewater aannemelijk is kunnen deze middelen niet ingezet worden.

Sinds 2009 zijn er proeven gestart met nematoden. Inmiddels worden deze succesvol toegepast. Nematoden kennen geen milieubelasting, zijn niet schadelijk voor mens en dier en ook niet voor planten. De nematoden die middels Tp-nema ingezet worden zijn inheems en komen van nature in de bodem voor.

Hoe worden nematoden toegepast
De nematoden worden verspoten over de gehele kroon. Omdat nematoden bodemorganismen zijn, betekent dit dat ze bij toepassing op een boom snel uit drogen en dat UV-licht de levensduur verkort. Daarom moeten nematoden met een specifieke formule en gespecialiseerde apparatuur toegepast worden. Door dit te doen blijven de nematoden gemiddeld 2 á 3 uur in leven.

Nematoden kunnen direct ingezet worden als de rupsen uit het eitje zijn. In de praktijk betekent dit dat de rupsen het beste na de eerste vervelling, ongeveer half april, bespoten kunnen worden. De boom is dan nog bladloos. De bespuiting is in te zetten tot en met het 3e larvale stadium. De rupsen moeten actief zijn en maximaal geraakt worden met Tp-nema. Het is van belang een herhalingsbehandeling uit te voeren binnen een periode van circa 2 weken.

Vanwege het gevaar voor vroegtijdig afsterven worden de nematoden alleen toegepast vanaf 20.00 uur tot ca. 07.00 uur. Bijzondere weersomstandigheden kunnen deze periode verlengen of verkorten.

Neveneffect nematoden
Andere kwetsbare soorten zoals Beschermde- en Rode lijstsoorten zijn vaak niet voor half mei aanwezig.
Veel Beschermde- en Rode lijstsoorten leven in bermen en onderbeplanting. De kans dat deze soort geraakt wordt, is minimaal, echter niet uitgesloten.

De voordelen van nematoden op een rij

  • Oppervlaktewater en bodemmilieu raakt bij bespuiting niet negatief belast door een insecticide, de inheemse nematode komt ook in de vrije natuur voor en vormt een schakel in het bodemvoedselweb;
  • Beschermde- en Rode lijstsoorten ontwikkelen zich merendeels na de spuitperiode met Tp-nema;
  • Alle Beschermde- en Rode lijstsoorten behoren tot de dagvlinders. Deze zijn tijdens het moment van bespuiting niet actief en zitten dan merendeels op een beschermende plaats. De kans dat deze door drift geraakt worden is minimaal;
  • Er ontstaan geen doorwerkende effecten bij het inzetten van Tp-nema, de nematoden sterven immers binnen 2 tot 3 uur af wanneer deze niet op een rups terecht zijn gekomen;
  • Locaties met tuinen binnen spuitbereik raken niet besmet met insecticide.